Eeuwenlang hebben de Keiese
raja's het adatrecht, het ongeschreven gewoonterecht, toegepast in hun rechtsgebied. Naast dit gewoonterecht bestond al in de Nederlandse periode het formele recht, dat in wetten en regelingen was vastgelegd. De positie van dit formele recht is sinds het uitroepen van de Republik Indonesia versterkt, ten koste van de adat. Veel zaken worden tegenwoordig voorgelegd aan de rechter in plaats van aan de
raja.
Toch heeft het adatrecht nog steeds grote betekenis. Het bevat een geweldige rijkdom aan regels die tot stand gekomen zijn op basis van ervaringen uit het verleden en afgestemd zijn op de lokale situatie. Wel is de mondelinge overdracht van die lokale ervaringen in gevaar.
Daarom had de
raja van het adatgebied Maur Ohoiwut, J.P. Rahail, besloten zijn uitleg over de adat op Kei en de regels die door hem werden gehanteerd, op schrift te stellen. In de voorwoorden bij zijn verhandelingen
Larwul Ngabal en
Bat Batang Fitroa Fitnangan legt hij uit dat deze publicaties gezien moeten worden als ‘een inspanning om het adatrecht te behouden’.
De beide boekjes, die in 2000 in één uitgave zijn samengebracht en vertaald zijn naar het Nederlands, bevatten de essentie van het Keiese adatrecht en een toespitsing daarvan op een zorgvuldig beheer van land en zee.
Om te downloaden:
Boek 'Adat en het beheer van land en zee op Kei'
